Category: Vocabulary
-
ကိုဝ်ဏီၯးၯဝ် ဆ်ုခၠါင်ဖၠုံး လ်ုဖး (၂)
ဖာ/ဖာထ်ုယာ >> ခိုင့်မိုင်း (ခန့်မှန်းသည်) ဖာ/ဖာလောဟ်သာ/ဖာထဝယ်သာ >> ချိင်ႋလောဟ်သာ/ချိင်ႋထသာ (ချိန်းသည်/ချိန်းဆိုသည်/ချိန်းထားသည်) ပဝ်ႋ >> ဖာ (ဖတ်သည်) ကာၜါ်/ခါႋၜါ် >> ပိက် (ပိတ်သည်) ခၠုက်ၜါ် >> အုက်ၜါ် (အုပ်/ဖုံးအုပ်သည်) ပၠဝ်ထင်းဖှ်ေ >> မျင်းဖှ်ေ (မြှောက်ပင့်ပေး) အဲဆ်ုပၠဝ်ထင်း >> မျင်းကျိက် (အမြှောက်ကြိုက်) ဖ်ုယိက် >> (အပြစ်တင်သည်) မုက်ဆိုင့်လောဟ်သာ >> ခေန့်လောဟ်သာ (ခင်မင်သည်) ဍုဂ်ဒျာ >> (ရင်းနှီးသည်) ကံင်ယာႋ >> သက်သာ့ (သက်သာသည်-ရောဂါဝေဒနာ) ဆ်ုဆာ့ကံင်ယာႋကံင်ၜါ အှ်ၜှ်အှ်ယဝ့် >> သက်သာ့ (သက်သောင့်သက်သာရှိသည်) ပါတ်ုကၠာင်/ပါက်ုလဝ် >> ဟိုင်ဆင့် (ဟန်ဆောင်သည်) ပါဍောဟ် >> ထေန့်ဍောဟ် (အထင်ကြီး)…
-
ဆ်ုခၠာင် ဍိုဝ်ခၠုံ့ထိုင့်ၰးသာ လ်ုဖး (၂)
ခေါဝ်ႋ <> ခၠိင်း လိုင် <> ယှူး/ယှူးခၠိင်း ၰာ <> ကျုင်း ၰိက် <> ခၠင့် (ကျပ် <> ချောင်) ၰိက်ပၞိက် <> ခၠင့်ပယ်ပဝ် (တင်းကျပ် <> ချောင်ချိ) ၰယ်ၰယ် <> ဖၠဲဖၠဲ က်ုထူ့ငးငဝ် <>ဖၠဲယှာ့/ထေဝ်ႋယှာ့ ၰိုင့် <> ၰုဲ့ ၰိုင့်ဆိက် <> ၰုဲ့လကာင်း ထ်ုယဝ်ႋ/ယဴတဝ် <> ဏာတ်ုခၠုဂ်/ညးအေံဖီး သှ်ေၜး/မာသှ်ေမာၜး <> ဏာတ်ုခၠုဂ် တွာန့်ခေါဟ်ထင်း/ထိုဝ် <> တွာန့်ခါင့်လင် ဆောဝ့် <> ဖၠာ်/တ်ုကျုဲႋ ဖၠဲ <> အုဲ သာကုဲ <> သာလောဟ် ထီသိုဝ်/ၯိုဝ်ဖင်း <> သၞာ ဆိုင့် <>…
-
အ်ုရဴ/အ်ုရဴသာ့ လ်ုဖး
ဆိုင့် = ချိုသော = sweet မိုဝ်ဆာင်းမိုဝ်ဆာင်း/ဆာင်းဖဝ်ႋယဝ့် = ချဉ်စုတ်စုတ်ဖြစ်သော = tart ဆာင်း = ချဉ်သော = sour ဆာင်းကၠင်းမေံ = ချဉ်စူးသော = sharp ၯင့် = ငန်သော = salty ၜၠာ = ဖွယ်သော = bland ၜၠာဆွာ/ဆေံ = အရသာမရှိသော/ပေါ့ရွှတ်ရွှတ်ဖြစ်သော = insipid ကာ် = ဖန်သော = acrid/astringent ခး = ခါးသော = bitter ၯဲ = စပ်သော = spicy/hot အုဲး = အရသာရှိသော = tasty/delicious/yummy/savour…
-
ကိုဝ်ဏီၯးၯဝ် ဆ်ုခၠါင်ဖၠုံးလ်ုဖး
ကိုဝ်ဏီၯးၯဝ် ပ်ုလဝ်ပ်ုခၠါင်ယူ့ယာႋ ဆ်ုခၠါင်ဖၠုံးလ်ုဖးဖိုင် ပ်ုခၠါင်ယူ့ယာႋလင်ၯးသာ ဍေ ပ်ုယင်ဆ်ုခၠါင်ဖၠုံး သယ်လ်ုဖးသီး အှ်အးမာႋဆေဝ်ႋလှ်။ မ်ုၜးမွာဲ ပ်ုအှ်ဍိင်အှ်ကၠဟ်ၯံင် ပ်ုခၠါင်ယူ့ယာႋဝေ့ ပ်ုယင်ဆ်ုခၠါင်အး အ်ုခေါဟ်ကျံင် ဏှ်မင်ႋယုဂ်။ ဆ်ုခၠါင်ဖၠုံးသယ်လ်ုဖးဏှ် မွာဲဝေ့ဍး- – ခၠိုဝ်ထင်း = တေန့်ထင်း (တင်သည်) ခၠိုဝ်လင် = ချလင် (ချသည်) ထုင်ႋ = ခင့်/ခင့်စာႋ (ခံ/ခံစား သည်) ဍိုဝ် = ခင့် (ခံသည်-မိုးရေကိုခံသည်) ဍိုဝ်ဏေဝ်ႋဆ်ုဆိုင်ထီ့ တုင်ႋ/တုင်ႋဏေဝ်ႋ/တုင်ႋလံင်/တုင်ႋဍိုဝ်= လက်ခင့် (လက်ခံသည်) ကျိုင်ကျိုင် = စီးစီး (စစ်စစ်) လင်တ်ုမေင့်အေး = တူဆင်ႋအေး (မထူးဆန်းဘူး) လင်ဆင့် = ကွာ့ (ကွာခြား/ခြားနားသည်) ၯာ/ၯာအှ် = ပျံင်ႋ/ပျံင်ႋအှ် (ပြောင်းရွှေ့သည်/နေရာပြောင်းရွှေ့သည်) ရုဲႋ…
-
ဒိုသ်(ဒိုဒ်ႋ) လီႋနုံး/လီႋဖါ
မူႋထင်း (East) မူႋနုက် (West) မေံထာခေါဟ် (South) ခင်းထာ်လ (North) – က်ုဏင်ဏင်ဏှ် ကိုဝ်ဝေ့- မူႋထင်း (East) မူႋနုက် (West) မူႋခိင့် (South) မူႋပး (North) သီးအှ်။ – ၜးဏင်ဏင် ဍဝ်- မူႋထင်း (East) မူႋနုက် (West) လီထာ် (South) လီခီ့ (North) သီးကိုဝ်ဝေ့ဍးအှ်ဆေဝ်ႋလှ်။ – *ပ္ကုံထုဂ်ဖၠဟ်- ဖၠုံယူနီကုင့်ကုံလွာဲ – ဖှ်ေကုံး နုက်လင်လဝ်ထာင် ကဲၜးလာႋ လ်ု Comment ဖိုင်ဏှ် ဆင်းၰံင့်ၜးမိင်ဆေဝ်ႋလှ်။
-
ဆ်ုဏာင်ၰာင်ႋၰံင်
ဆ်ုခၠါင်ဖၠုံးၜးဆာင့်ဍေ “ဆ်ုမေံယာ့” ဍေ “ဆ်ုလင်ခါင့်” သယ် အင်းဏင်ထုဂ်ဖၠဟ်ဖှ်ေၯံင်ခွိက်လ်ုဖိုင့် လ်ုၜၠင်ယိုဝ်ဍဝ် မ်ုအင်းဏင်ထုဂ်ဖၠဟ်ထာင်ၜးသာဏှ် မွာဲဝေ့ဍး ဆ်ုခၠါင်ဖၠုံး ၜးဆာင့်ဍေ “အ်ုဏာင်/အ်ုဏာင်ၰံင်” ဏှ်လှ်။ ပ်ုယင်ဆ်ုခၠါင် “ပတ်ဝန်းကျင်” ယိုဝ် လ်ုဖၠုံခဝ့်ကိုဝ်ဝေ့ဍး “ဆ်ုဏာင်ၰာင်ႋၰံင်” ဆေဝ်ႋလှ်။ အ်ုဍံင် “သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်” ဏှ်ဍဝ် ကိုဝ်ထာင်ဝေ့ဍေ “ဒှ်ကၠ်ုဆ်ုဏာင်ၰာင်ႋၰံင်” ဏှ်ဆေဝ်ႋလှ်။ – – ဒှ်ကၠ်ု=သဘာဝ – *ပ္ကုံထုဂ်ဖၠဟ်- ဖၠုံယူနီကုင့်ကုံလွာဲ ဖှ်ေကုံး နုက်လင်လဝ်ထာင် ကဲၜးလာႋ လ်ု Comment ဖိုင်ဏှ် ဆင်းၰံင့်ၜးမိင်ဆေဝ်ႋလှ်။
-
ဆံင်သိုင့်/သုံႋ
လ်ုၜၠင်ယိုဝ်မ်ုကေဝ်ဖၠဟ်ထင်းၜးသာ ၜးဆာင့်ဍေ ဖၠုံဆ်ုခၠါင်ကျိုင်သီးခဝ့်လ်ုဖါဏယ်။ ဟ်ုဖၠုံယှိုဝ်ဆိုဒ်ဖောဟ်အ်ုကၠာ ဟ်ုခၠါင်ယူ့ယာႋကိုဝ်ယူ့ယာႋဆ်ုခၠါင်အှ်လ်ုဖၠုံး။ဆ်ုအ်ုဏှ်မွာဲဝေ့ဍး “သုံႋ”။ “သုံႋ” ယိုဝ်လဝ်တဝ်တဝ်ဏှ် ဆ်ုခၠါင်ၯယ့်ဏေဝ့်ဝေ့လ်ု ပ်ုယင်ဆ်ုခၠါင်ဖၠုံး (-သုံး၊ အသုံးပြုသည်။)။ လ်ုဖၠုံခဝ့်ဆ်ုခၠါင်ကျိုင်ကျိုင်ဏှ်မွာဲဝေ့ဍး “ဆံင်သိုင့်”။ ထံင်ဏာင်းဖာၜးဏေဝ်ႋ ကဲၜးလာႋကိုဝ်ၯာဍေ။ က်ုဏာဲ/ဏေဝ်ႋ/ယာဲ ပ်ုဖၠုံယှိုဝ်ဆ်ုခၠါင်လ်ုမိင်လဝ့်သီးမ လ်ုကာ ပ်ုထိုင့်ဖူႋဝဲါ ဖၠုံယှင် ဍေ ဖၠုံယှိုဝ်ႋ(မူနုက်) ခဝ့်သီးခၠါင်ယူ့ယာႋဝေ့ဍေ “သုံႋ” ဏှ်လဝ့်။ လ်ုယှင်ခဝ့် ကေဝ်ဝေ့ “စှီၤ-သူ”(အ်ုလူႋသဝ့်-သူး)။ အ်ုဆ်ုလေဝ်သာမဝ့်မှ်ဍေ “သုံႋ”လဝ့်။ အေၯံင် ဖၠုံယှိုဝ်ႋ(မူနုက်)ဆ်ုခၠါင်ဖိုင်ခဝ့်သီး ၜေဏှ်သိုဝ်ဆေဝ်ႋလဝ့်။ အ်ုသီးကေဝ်ဝေ့ “ဖျိၩ့-ၥိၩ့”။ အ်ုလူႋသဝ့်မွာဲဝေ့ (သုံး)။ စင်ၜိုဝ် ပ်ုဖၠုံဆ်ုခၠါင်ကျိုင်ကျိုင်ဏှ် မွာဲ “ဆံင်သိုင့်” လာဏင့်သီး ပ်ုဖၠုံဆိုဒ်ဖောဟ်အ်ုကၠာ မ်ုခၠါင်ယူ့ယာႋဏှ်မွာဲဝေ့ “သုံႋ”။ ကၠေစိုဒ်ခၠါင်ဖှ်ေကဲၜးလာႋဍေ ဆ်ုခၠါင် “ဆံင်သိုင့်” ဏှ်ဆင်းၰံင့်ၜးမိင်ဆေဝ်ႋ။ – *ပ္ကုံထုဂ်ဖၠဟ်- ဖၠုံယူနီကုင့်ကုံလွာဲ ဖှ်ေကုံး နုက်လင်လဝ်ထာင်…
-
ဆ်ုလင်ခါင့်
က်ုဏင်ဏင်ကိုဝ်ဝေ့ “ဟာ်ဍာ်” (မင်မင့်ဏှ် အ်ုဝေ့ယိုဝ်မွာဲ “ယောဝ်” ဆ်ုခၠါင်၊ အင်းမာဏေဝ်ႋထ လ်ုယောဝ်ဆ်ုခၠါင်ဖၠုံးဖိုင်) လ်ုပ်ုအှ်(ဖာသိုင့်ခေါဟ်လံင်ခင်းထာ်) သယ်လ်ုဖါ ဟ်ုယှာႋလ်ုဖၠုံသယ် ဆံင်သိုင့်(သုံႋ) အေလ်ုမွာဲၜး ကိုဝ်ဝေ့ဍး “ဆ်ုလင်ခါင့်” လှ်။ မွာဲၜးဏှ်လဲ စာ်ၜိုဝ် ဆ်ုလ်ုဆ်ုအေံဆာ့လင်ႋဏှ် အးမွာဲသုင်းလင်တာင်လင်ထ ဝေ့ဍးလ်ုၯိင်းလင်ခါင့်/ဆ်ုလင်ခါင့်ခဝ့် ဏှ်လှ်။ ဟ်ုမ်ုကိုဝ်လံင်လံင်/ပြင်ပြင် “ဆ်ုအေံဆာ့လင်ႋ” ခဝ့်ဍဝ်ဆံင့်ဏးမုက်အေး။ ၜးဟ်ုဏာႋမုက်အေးဏှ်လှ်။ စင်ၜိုဝ် ဟ်ုဖၠုံအ်ုကၠာ ဟ်ုကိုဝ်ယူ့ယာႋထ ဆ်ုခၠါင် “အိင်သာ့” ယိုဝ် ၜးအေး။ မွာဲဝေ့ ပ်ုယင်ဆ်ုခၠါင်ဖၠုံး “အိမ်သာ” ဏှ် ကဲထင်းထာင်ဝေ့ “အိင်သာ့” ဏှ်လှ်။ ဖၠုံမူႋနုက်သီး ကိုဝ်ဝေ့ဍး “ဆ်ုလင်ခါင့်” ဆေဝ်ႋလှ်။ *ပ္ကုံထုဂ်ဖၠဟ်- ဖၠုံယူနီကုင့်ကုံလွာဲ ဖှ်ေကုံး နုက်လင်လဝ်ထာင် ကဲၜးလာႋ လ်ုcommentဖိုင်ဏှ် လဝ်ၯိုင့်ဆဝ့်ပဝ် ဆင်းၰံင့်ၜးမိင်ဆေဝ်ႋလှ်။
-
ဆ်ုမေံယာ့
ဆ်ုလ်ုဆ်ုခၠါင် “ဆ်ုမေံယာ့” ယိုဝ် မွာဲဝေ့ဍး ဆ်ုဍုဂ်ပြင် ဏှ်လှ်။ ၜးလေဝ်ဆ်ုမေံယာ့၊ ၜးလေဝ်ထင်းဍုဂ်ဆ်ုဍုဂ်။ အင်းတာင်လိက်ဖၠံင်– ဆ်ုဏီ့သိုင့်လီႋယာဲဏိင်း အ်ုထင်ႋဖိုင်ယိုဝ် ထီ့ခါန်ႋလ်ုယှူးလ်ုၜါၜး အ်ုခေါဟ်စံင် သုဂ်ဖောဟ်သယ် ၜးလေဝ်ဆ်ုမေံယာ့ သီ့ခွိက်မိင်ဝေ့သီး အှ်အးမာႋဆေဝ်ႋလှ်။ – *ပ္ကုံထုဂ်ဖၠဟ်- ဖၠုံယူနီကုင့်ကုံလွာဲ ဖှ်ေကုံး နုက်လင်လဝ်ထာင် ကဲၜးလာႋ လ်ုcommentဖိုင်ဏှ် လဝ်ၯိုင့်ဆဝ့်ပဝ် ဆင်းၰံင့်ၜးမိင်ဆေဝ်ႋလှ်။
-
အ်ုယံင့် ဍေ အ်ုဆ်ုခၠာင်ဖၠုံးအ်ုသဝ့် လံင်ပျုက်သာလ်ုဖး
အွာ သိင့်၊ အွာ ပ်ုလိင့်၊ အွာ ကျာ သိုင့် ပီတူး၊ သိုင့် ပီခယ် ဝဝ် အူးထူ့၊ ဝဝ် စှ် လာ့ ပ်ုခါ၊ လာ့ၜုင်း၊ လာ့ လုဂ် ယေဝ့် ကၠေံ ပျုဂ် ဖါ် ယာဲ ယုဂ်၊ ယာဲ ကၠိင်းကၠင်း ၜင် ဖါင်း လုဂ် ဖုဂ် အွာဖဝ်ႋယဝ့် (ဖြူနု)။ သိုင့်ပီယုင့် (မည်းမည်းမှောင်) (နက်မှောင်) ဝဝ်ယှာႋ (အနီရင့်) ဝဝ်ၜင်း (အနီနု) ဝဝ်ၜင် (လိမ္မော်ရောင်) – *ပ္ကုံထုဂ်ဖၠဟ်- ဖၠုံယူနီကုင့်ကုံလွာဲ ဖှ်ေကုံး နုက်လင်လဝ်ထာင် ကဲၜးလာႋ လ်ုcommentဖိုင်ဏှ် လဝ်ၯိုင့်ဆဝ့်ပဝ် ဆင်းၰံင့်ၜးမိင်ဆေဝ်ႋလှ်။